Στο σκοτάδι που μας έφερε πιο κοντά
Οι «Διάλογοι στο Σκοτάδι» και η εμπειρία μιας συζήτησης χωρίς φως
από την Αλεξάνδρα Σκαράκη
«Τα φώτα θα σβήσουν για πέντε λεπτά καθώς θα ακούμε ένα τραγούδι. Είναι ένα τεστ για να δείτε αν μπορείτε να αντέξετε το σκοτάδι στο οποίο θα εξελιχθεί η συζήτηση», μας είπαν λίγο πριν την έναρξη.
Το αμφιθέατρο του Ιδρύματος Μιχάλης Κακογιάννης έμοιαζε, εκείνη τη στιγμή, με έναν τυπικό χώρο εκδήλωσης. Για λίγο ακόμη — μέχρι να χαθεί και η παραμικρή σκιά.
Και τότε, σκοτάδι.
Στην αρχή η φωνή του ήταν σιγανή, αλλά γρήγορα πήρε το μικρόφωνο και αστειεύτηκε ότι μάλλον οι καλεσμένοι του δεν θα εμφανιστούν ποτέ. Ήταν ο Βαγγέλης Αυγουλάς, δικηγόρος και ιδρυτής της ΑΜΚΕ «Με Άλλα Μάτια», με δράση γύρω από την αναπηρία, την προσβασιμότητα και τη συμπερίληψη, μέσα από βιωματική προσέγγιση και δημόσιο διάλογο.
Στους «Διαλόγους στο Σκοτάδι» δεν λειτουργεί απλώς ως συντονιστής, αλλά ως εκείνος που οργανώνει τη ροή μιας συζήτησης χωρίς εικόνα, όπου η φωνή αποκτά τον πρώτο και τον τελευταίο λόγο.
Και πράγματι, η φωνή ήταν το βασικό στοιχείο της βραδιάς. Μέσα σε δύο ώρες ζήσαμε κάτι που δύσκολα περιγράφεται. Και το σκοτάδι, στην ουσία, λειτούργησε σαν κάτι που μας έφερε όλους στο ίδιο σημείο: άφησε στην άκρη προκαταλήψεις, εικόνες και ρόλους, και άνοιξε χώρο για μια πιο άμεση, πιο αληθινή επαφή.
Καλεσμένοι της τρίτης συζήτησης, ήταν η ποιήτρια και στιχουργός Λίνα Νικολακοπούλου και ο τραγουδιστής, τραγουδοποιός και συγγραφέας Μίλτος Πασχαλίδης. Δύο σημαντικοί καλλιτέχνες με επιρροή στο ελληνικό τραγούδι – και όχι μόνο.
Η συζήτηση κινήθηκε γύρω από ερωτήματα που δεν είχαν μία και μόνο απάντηση:
για ποιον δημιουργούμε τελικά, τι σημαίνει η ανθρωπιά ως καλλιτεχνική στάση, πώς η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως πράξη αλληλεγγύης. Άγγιξε τη συμπερίληψη — ποιοι έχουν χώρο να εκφραστούν και ποιοι μένουν εκτός. Το συλλογικό τραύμα και την κοινή εμπειρία που το διαμορφώνει. Τα προσωπικά «σκοτάδια» των ίδιων των δημιουργών και τον τρόπο που αυτά συχνά γίνονται πρώτη ύλη για μουσική και στίχο.
Ακόμη και το πώς η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει να εισχωρεί στη δημιουργική διαδικασία, θέτοντας νέα ερωτήματα για το τι σημαίνει αυθεντικότητα. Κάπου εκεί, η Λίνα Νικολακοπούλου μίλησε για τη σημασία του να κυνηγάμε τη δική μας «σπίθα» — μια φράση που έμεινε να αιωρείται μέσα στο σκοτάδι. Στο τέλος, η συζήτηση επέστρεφε ξανά και ξανά στην επιμονή της ουσίας ως μια ήσυχη μορφή αντίστασης, απέναντι στο διαχρονικό δίπολο του «εμείς» και του «εγώ».
Στο σκοτάδι δημιουργούνταν μια σπάνια αίσθηση οικειότητας και αμεσότητας με τους καλλιτέχνες. Ήταν ειλικρινείς, θερμοί και με χιούμορ. Και κάπως έτσι, κάτω από αυτή την ασυνήθιστη συνθήκη, η αίθουσα έμοιαζε περισσότερο με μια μεγάλη παρέα.
Λίγο πριν ανάψουν ξανά τα φώτα, ο λόγος πέρασε στο κοινό. Οι παρευρισκόμενοι έκαναν ερωτήσεις — άνθρωποι κάθε ηλικίας, που δεν βρίσκονταν εκεί τυχαία, αλλά για να στηρίξουν τη δράση και να συμμετάσχουν σε μια συζήτηση που ξεπερνούσε την τέχνη και άγγιζε ευρύτερα κοινωνικά ζητήματα. Ο Μίλτος Πασχαλίδης μας αποχαιρέτησε με το τραγούδι «Πριν το τέλος», ενώ η αίθουσα τον ακολούθησε σαν μια αυθόρμητη χορωδία.
Έφυγα με ένα χαμόγελο και αρκετές σκέψεις που έμειναν. Μακάρι να βλέπουμε πιο συχνά τέτοιες πρωτοβουλίες. Οι «Διάλογοι στο Σκοτάδι» συνεχίζονται με καλεσμένους από τον χώρο της υποκριτικής, της stand up κωμωδίας κ.α.
Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.
Πηγή: lexiesk.substack.com